જંબુસર નજીક ભાણખેતરમાં ૪૦૦ વર્ષ જૂનું હોવાનું મનાતું મંદિર, જમણી સૂંઢવાળા ત્રિલોચનધારી ગણેશજીની પ્રતિમા વિશેષ આકર્ષણ
જમ્બુસર નજીક આવેલા ભાણખેતર ગામમાં બિરાજમાન પૌરાણિક શ્રી સિદ્ધિ વિનાયક ગજાનંદનું પ્રાચીન મંદિર વર્ષોથી શ્રદ્ધાળુઓ માટે આસ્થાનું મહત્વનું કેન્દ્ર બની રહ્યું છે. ગણેશજીના ભક્તો માટે આ મંદિર ધાર્મિક આસ્થા ઉપરાંત ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક દૃષ્ટિએ પણ વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. ગણેશ ચતુર્થી સહિતના ધાર્મિક પર્વો દરમિયાન અહીં જમ્બુસર ઉપરાંત આસપાસના ગામોમાંથી મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ દર્શન અને પૂજા-અર્ચના માટે ઉમટી પડે છે.
સ્થાનિક માન્યતા મુજબ ભાણખેતરનું પ્રાચીન નામ ‘ભાનુક્ષેત્ર’ હતું. આ સ્થળનો પૌરાણિક ઇતિહાસ સૂર્ય ઉપાસના સાથે જોડાયેલો હોવાનું સ્થાનિકોમાં કહેવાય છે. સમય જતાં આ વિસ્તાર ધાર્મિક આસ્થા અને વિવિધ ધાર્મિક સ્થળોના કારણે આગવું મહત્વ ધરાવતો બન્યો છે.
જમણી સૂંઢવાળા ત્રિલોચનધારી ગણેશજી
શ્રી સિદ્ધિ વિનાયક મંદિરની સૌથી મોટી વિશેષતા અહીં બિરાજમાન ગણેશજીની પ્રતિમા છે. અહીં જમણી સૂંઢવાળા અને ત્રિલોચનધારી ગણેશજી બિરાજમાન છે. પ્રતિમાના મસ્તક ઉપર શેષનાગનું સ્વરૂપ પણ જોવા મળે છે, જેના કારણે આ પ્રતિમા અન્ય ગણેશ મંદિરો કરતાં આગવી હોવાનું ભક્તો માને છે.
સ્થાનિક માન્યતા અને ઉપલબ્ધ અહેવાલો મુજબ આ મંદિર આશરે ૪૦૦ વર્ષ જૂનું હોવાનું કહેવાય છે. મંદિરના ઇતિહાસને મરાઠા-પેશ્વા કાળ સાથે પણ જોડવામાં આવે છે. જોકે મંદિરના ચોક્કસ ઇતિહાસ અને નિર્માણકાળ અંગે વધુ સત્તાવાર દસ્તાવેજી પુરાવાની જરૂરિયાત રહે છે.
શંખ-છીપલાં મિશ્રિત માટીની પ્રતિમા હોવાની માન્યતા
સ્થાનિક શ્રદ્ધા મુજબ શ્રી સિદ્ધિ વિનાયકની પ્રતિમા શંખ અને છીપલાં મિશ્રિત માટીમાંથી બનાવવામાં આવી હોવાનું કહેવાય છે. પ્રતિમાની રચના અને તેનું સ્વરૂપ ભક્તોમાં વિશેષ કૌતૂહલ અને શ્રદ્ધા જગાવે છે.
વર્ષ ૨૦૦૧ના વિનાશક ભૂકંપ દરમિયાન ગુજરાતના અનેક વિસ્તારોમાં ભારે નુકસાન થયું હતું. સ્થાનિકોમાં એવી શ્રદ્ધા છે કે તે સમયે મંદિરના અન્ય ભાગોને નુકસાન થયું હોવા છતાં શ્રી ગણેશજીની પ્રતિમા સલામત રહી હતી. આ ઘટનાને પણ ભક્તો ગણેશજીની કૃપા અને ચમત્કાર સાથે જોડીને જુએ છે.
ગણેશ ચતુર્થીએ વહેલી સવારથી ભક્તોની ભીડ
ગણેશ ચતુર્થીના પાવન દિવસે ભાણખેતર તથા આસપાસના ગામોના શ્રદ્ધાળુઓ વહેલી સવારથી જ શ્રી સિદ્ધિ વિનાયકના દર્શન માટે પહોંચે છે. મંદિર ખાતે ગણેશજીની વિધિવત પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવે છે. ભક્તો શ્રદ્ધાપૂર્વક ભગવાન ગણેશને મોદક, લાડુ સહિતનો પ્રસાદ અર્પણ કરી પોતાના પરિવારની સુખ-શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે.
અનેક શ્રદ્ધાળુઓ અહીં માનતા પણ રાખે છે. સ્થાનિક ભક્તોની માન્યતા મુજબ શ્રી સિદ્ધિ વિનાયક ગજાનંદના આશીર્વાદથી મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે. જેના કારણે ગણેશ ચતુર્થી ઉપરાંત વર્ષ દરમિયાન પણ વિવિધ ધાર્મિક પ્રસંગોએ ભક્તો મંદિરની મુલાકાત લેતા રહે છે.
આસપાસ અન્ય ધાર્મિક સ્થળો પણ આસ્થાનું કેન્દ્ર
શ્રી સિદ્ધિ વિનાયક મંદિરની આસપાસ વૈષ્ણવ સંપ્રદાયની બેઠક સહિત અન્ય ધાર્મિક સ્થળો આવેલા છે. જેના કારણે ભાણખેતર માત્ર એક મંદિર પૂરતું નહીં પરંતુ વિવિધ ધાર્મિક પરંપરાઓ સાથે જોડાયેલું સ્થળ બન્યું છે. ધાર્મિક પર્વો અને તહેવારો દરમિયાન સમગ્ર વિસ્તાર ભક્તિમય વાતાવરણથી ગુંજી ઉઠે છે.
ભાણખેતરનું શ્રી સિદ્ધિ વિનાયક મંદિર આજે પણ પોતાની પ્રાચીન પરંપરા, વિશિષ્ટ ગણેશ પ્રતિમા અને સ્થાનિક શ્રદ્ધા સાથે જંબુસર વિસ્તારની ધાર્મિક ઓળખને જીવંત રાખી રહ્યું છે. પેઢી દર પેઢી ભક્તો અહીં આવી ગણેશજીના દર્શન કરી સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને પરિવારની ખુશહાલી માટે પ્રાર્થના કરે છે.
ભાણખેતરનું આ પૌરાણિક શ્રી સિદ્ધિ વિનાયક મંદિર જંબુસરની ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક ધરોહર તરીકે આગવી ઓળખ ધરાવે છે.
ટ્રષ્ટી – ઉરેશભાઈ હીરાશંકર ઉપાધ્યાય
